İdrar Torbası ve Rahim Sarkması

Prolapus (Fıtıklaşma – Sarkma) Nedir?

20 yıllık jinekolojik ameliyat tecrübemle rahim sarkması, idrar torbası sarkması veya bağırsak sarkma ameliyatlarını bu alanda en değerli ve altın standart olarak kabul edilen cerrahi teknikler olan vajinal yolla ve laparoskopik (kapalı) yolla yapmaktayım. Bu cerrahi tekniklerle hastalarıma daha faydalı olabilmekteyim.

Aşağıda uterin prolapsus (rahim sarkması), sistosel (idrar torbası sarkması), (rektosel) bağırsak fıtıklaşması ile ilgili bilgilendirici yazımı okuyabilirsiniz.

1- Sistosel; idrar torbasının (mesane tabanının) aşağı yer değiştirmesi

2- Üretrosel; üretra alt duvarının sarkması

3- Sistoüretrosel; üretrayı da kapsayan sistoseldir

4- Rektosel; bağırsak (rektum) üst duvarının posterior vajinal kısma kabarması

5- Enterosel (douglasosel); douglas boşluğundaki ince barsağın vajen lümenine fıtıklaşması

6- Uterus (rahim) sarkması, uterusla (rahimle) birlikte rahim ağzının vajenden aşağı doğru inmesidir.

 

Kadın leğen kemiği içerisinde bir hamak şeklinde yerleşmiş olan kas dokularında ve bu kas dokuları yerinde tutan bağlarda meydana gelen bir defekt sonrasında prolapsus olarak adlandırdığımız fıtıklaşma durumu olabilir. Bu fıtıklaşmalarda uterus (rahim), mesane (idrar torbası), rektum (bağırsak) bulunabilir. Genel olarak prolapsus (fıtıklaşma, sarkma); mesane, uterus veya rektumun yer değiştirmesi için kullanılan bir terimdir.

Her yıl tüm dünyada yapılan binlerce jinekolojik cerrahi girişimlerinden sorumlu olan prolapsus (fıtıklaşma, sarkma),  için sadece ABD’ de yılda 400000 operasyon uygulanmaktadır.

 

Peki bu prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) neden meydana gelir?

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma), genetik ve çevresel faktörlerden kaynaklanan multifaktöriyel bir problemdir.

Yaş, menopozal durum, gebelik, vajinal doğum, obezite, kronik öksürük, kronik kabızlık, iş stresi ve konjenital faktörler prolapsus (fıtıklaşma, sarkma)’ da rol almaktadır.

1. Doğum Şekli

Vajinal doğum en etkili faktördür, prolapsusu olan kadınların %90’ı doğum yapmış kadınlardır. Çoğu vakada zor ve travmatik vajinal doğumlar olduğu düşünülmektedir. Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) gelişen hastalarda, vajinal doğumun daha yüksek hiç doğum yapmamanın veya sezaryen ile doğum yapmanın daha az olduğu gösterilmiştir.

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) gelişmiş kadınların büyük bir çoğunluğunda, süreç ilk doğumla başlar. İlk doğum pelvik tabana en fazla hasarı veya hasarın tamamını verir, sonraki doğumlar ise bu hasara çok az ilavede bulunur.

Gebelik sırasında meydana gelen mekanik veya hormonal etkiler pelvik desteği olumsuz etkileyebilir. Gebelik süresince büyüyen uterusa bağlı olarak artan karın içi basıncın etkisiyle pelvik organlar aşağıya doğru itilmekte ve pelvik taban kasları sürekli olarak stres ve zorlanmaya maruz kalmaktadır.

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) gelişimi açısından en önemli faktörlerden biri de doğum şeklidir. Bundan özellikle vajinal doğuma bağlı olarak pelvik destek dokularında ve bunlarla ilgili sinirsel yapılarda ortaya çıkan hasar sorumlu tutulmaktadır. Vajinal doğumlar sırasında pudendal sinir dalları etkilenir, pelvik tabanda kısmi bir denervasyon oluşur, buna bağlı olarak oluşan disfonksiyon zamanla artar ve her doğumla daha da kötüleşebilir.

Doğum eylemi esnasında fetusun önde gelen kısmı, alt uterin segment, serviks, endopelvik faysa ve muskuler pelvik taban tarafından oluşturulan yumuşak doku direncini geçmek zorundadır.

Anne karnındaki bebek güçlü rahim kasılmaları ile yüksek basınçlı, düşük akımlı bir kanaldan pelviste yol almaktadır. Doğum esnasındaki ıkınmalar da bu yapıdaki leğen kemiği etrafındaki destek dokuları üzerine hasarı artırır.

2. Yaş

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) yaş ilerledikçe daha belirginleşir. Bu, pelvik taban kasları da olmak üzere tüm vücut kaslarında ve dokularında zayıflık olmasından kaynaklanır.

3. Menopoz

Pelvik taban üzerine etkileri olan faktörlerin zamanla birikimi ile çoğu vaka menopoz sonrası belirginleşir. Östrojen eksikliğinde olan atrofi tüm pelvik yapıları ilgilendirir, bunun sonucunda prolapsus (fıtıklaşma, sarkma)  gelişir. Yaşa ve uzamış östrojen eksikliğine bağlı oluşan osteoporoz nedeniyle omurgadaki kifotik değişiklikler pelvik girimde horizontal kaymaya neden olur. Bu değişiklikle, abdominal içerik ağırlığı pelvik girim üzerine değil, pelvik taban ve ürogenital hiatus üzerine yansır.

4. Yaşam Tarzı

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma)  gelişimine neden olan bir diğer sebep yaşam tarzıdır. Ağır yük taşıma esnasında valsalva manevrası veya respiratuar diaframın fiksasyonunu nedeniyle oluşan basınç direk pelvik taban üzerine uygulanır. Sırt, omuz ve ekstremite zayıflığı ile şikayet daha da artar.

5. Obezite (Şişmanlık)

Obezite, pelvik taban üzerindeki yükü direkt artırarak ve hareket kısıtlılığına yol açarak prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) oluşumuna neden olur.

6. Bağ Dokusu Zayıflığı

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma)  gelişmiş kadınlarda eklem hipermobilitesi daha fazladır. Bu hastalarda kollajen eksikliği de görülebilmektedir.

7. Sistemik Hastalıklar

Diyabet mellitus, kronik obstruktif akciğer hastalığı, kabızlık prolapsus (fıtıklaşma, sarkma)  oluşumuna katkıda bulunabilir.

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) Tedavisi

• Yaşam şekli değişikliği ve Kegel egzersizleri
• Cerrahi

Cerrahide vajinal olarak defektin düzeltilmesi veya laparoskopik yani kapalı ameliyat ile defektin düzeltilmesi günümüzde en çok uygulanan ve altın standart olarak kabul edilen tedavilerdir.

Aşağıdaki videoda rahim sarkması için kapalı yöntemle yaptığım bir pektopeksi ameliyatını izleyebilirsiniz.

Prolapsus (Fıtıklaşma – Sarkma) – Sık Sorulan Sorular (SSS)

Prolapsus (fıtıklaşma, sarkma) nedir?
Prolapsus, rahim, idrar torbası veya bağırsak gibi pelvik organların yer değiştirmesi, sarkması durumudur. Kadın leğenindeki kas ve bağ dokularındaki defektler sonucu ortaya çıkar.

Hangi organlar prolapsus yapabilir?

• Rahim (uterus)

• İdrar torbası (mesane) – sistosel

• Üretra – üretrosel

• Bağırsak (rektum) – rektosel

• İnce bağırsak – enterosel

Prolapsus neden olur?
Prolapsus, genetik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkar. Başlıca nedenler:

• Vajinal doğumlar (özellikle travmatik veya zor doğumlar)

• Yaş ve menopoz

• Gebelik sırasında artan karın içi basınç

• Kronik öksürük, kabızlık, ağır yük kaldırma

• Obezite ve yaşam tarzı faktörleri

• Bağ dokusu zayıflığı veya sistemik hastalıklar (diyabet, KOAH vb.)

Prolapsus kimlerde daha sık görülür?
Vajinal doğum yapmış kadınlarda daha sık görülür. Yaş ilerledikçe ve menopoz sonrası östrojen eksikliği ile daha belirgin hale gelir.

Prolapsus belirtileri nelerdir?

• Vajende dolgunluk, ağırlık veya dışarıya çıkma hissi

• İdrar yaparken zorluk veya idrar kaçırma

• Bağırsak hareketlerinde güçlük veya kabızlık

• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık

Prolapsus kendiliğinden geçer mi?
Hayır, prolapsus genellikle ilerleyici bir durumdur ve kendiliğinden düzelmez. Erken dönemde yaşam tarzı değişikliği ve Kegel egzersizleri ile şikayetler hafifleyebilir, ancak cerrahi çoğu vakada gereklidir.

Prolapsus tedavi edilebilir mi?
Evet. Tedavi seçenekleri:

• Yaşam tarzı değişikliği ve Kegel egzersizleri

• Cerrahi müdahale: Vajinal yolla veya laparoskopik (kapalı) yöntemle altın standart ameliyatlar

Cerrahi sonrası iyileşme süresi ne kadardır?
Cerrahi yöntem ve hastanın durumuna bağlı olarak değişir. Laparoskopik (kapalı) cerrahi sonrası hastalar genellikle kısa sürede taburcu edilir ve günlük yaşamlarına dönebilir.

Prolapsus (Fıtıklaşma – Sarkma) – Hasta Soruları ve Cevapları

Rahmim sarkmış, ne yapabilirim?
Rahim sarkması için yaşam tarzı değişikliği, Kegel egzersizleri ve cerrahi yöntemler uygulanabilir. Altın standart tedavi, vajinal veya laparoskopik cerrahidir.

İdrar torbam sarkmış, tedavi mümkün mü?
Evet. Sistosel (idrar torbası sarkması) cerrahi olarak düzeltilebilir. Laparoskopik veya vajinal yolla yapılan ameliyatlarla başarılı sonuçlar elde edilir.

Bağırsak sarkması varsa ne yapılır?
Rektosel veya enterosel durumlarında da cerrahi müdahale ile pelvik destek sağlanabilir.

Prolapsus ameliyatı riskli midir?
Cerrahinin uzman ellerde yapılması durumunda risk minimaldir. Laparoskopik teknik ile hastalar aynı gün taburcu olabilir.

Prolapsus ameliyatı sonrası cinsel yaşam etkilenir mi?
Doğru cerrahi teknikle yapılan ameliyatlarda cinsel yaşam etkilenmez, aksine konfor ve tatmin artabilir.

Prolapsus ilerler mi?
Evet, tedavi edilmediğinde prolapsus ilerleyebilir. Özellikle menopoz ve yaş ilerledikçe belirginleşir.

Prolapsus ameliyatı ne kadar sürer?
Tecrübeli ellerde laparoskopik veya vajinal prolapsus ameliyatları genellikle 1-2 saat sürebilir.

 

Prof. Dr. Onur Topçu, hastalarının takip ve tedavilerini Ankara’daki kliniğinde sürdürmektedir.
Randevu ve bilgi almak için 0533 049 66 87 numaralı telefonu arayabilir veya WhatsApp üzerinden mesaj ile iletişime geçebilirsiniz.

Sağlıkla kalın..

Prof. Dr. H. Onur Topçu
Kadın Hastalıkları & Tüp Bebek Uzmanı

 

---